Hagtøl á heimasíðuni www.hagstova.fo staðfesta, at pr. 1. januar 2008 búðu 40% av øllum íbúgvunum her á landi í ella kring Havnina, og gongdin er ein greið sentralisering.
Eitt ársskiftið gevur altíð høvi til umhugsni og rannsakan, og sum einasta føroyska lokalblað uttan fyri Havnina kenna vit á Norðlýsinum tað sum okkara skyldu at varpa ljós á viðurskifti, sum miðlarnir í Havn vanliga ikki er so áhugaðir í at lýsa.
Eitt av hesum evnum er sentraliseringin, sum gerst alt meira eyðsýnd í landi okkara.
Hagtøl á heimasíðuni www.hagstova.fo staðfesta, at pr. 1. januar 2008 búðu 40% av øllum íbúgvunum her á landi í ella kring Havnina, og gongdin er ein greið sentralisering.
Niðanfyri er sett upp íbúgvatalið í landspørtunum, soleiðis sum vit í dag kenna teir, har ovara linjan er sjálvt íbúgvatalið, meðan niðara linjan vísir íbúgvatalið í % av samlaða fólkatalinum í Føroyum.
Uppsetingin fevnir um íalt 4 teigar, sum vísa primotølini fyri árini 1985, 1995, 2008 og at enda broytingina frá 1985 til 2008.
Uppsetingin sær soleiðis út:
Broyting
1985 1995 2008 85 – ’08:
Norðoyggjar 5907 5724 5986 +79
Norðoyggjar % 13,0% 13,1% 12,4% -0,7%
Eysturoy 8730 8256 9450 +720
Eysturoy % 19,3% 18,9% 19,5% +0,2%
Sundalagið v.m. 2183 2073 2366 +183
Sundalagið v.m. % 4,8% 4,7% 4,9% +0,1%
N.streym+Vágar 4748 4358 4837 +89
N.streym+Vágar % 10,5% 10,0% 10,0% -0,5%
Tórshavn v.m. 16032 16449 19389 +3357
Tórshavn v.m. % 35,4% 37,7% 40,0% +4,7%
Sandoy v.m. 1833 1580 1479 -354
Sandoy v.m. % 4,0% 3,6% 3,1% -1,0%
Suðuroy v.m. 5885 5204 4926 -959
Suðuroy v.m. % 13,0% 11,9% 10,2% -2,8%
Alt landið 45318 43644 48433 +3115
Greiðasta niðurstøðan av hesum hagtølum er tann, at vit í Føroyum hesi seinnu nógvu árini hava upplivað eina gongd, har fólkið í landinum alt meira savnast í ella kring høvuðsstaðin, meðan hinir partarnir av landinum ikki megna at halda stand.
Gongdin verður undirstrikað enn meira, um ein hyggur at fólkatalinum millum 0 og 40 ár, har Tórshavnarøkið við ársbyrjan í 2008 var heilt uppi á 41%, tvs. at ungdómurin og manndómurin er enn meira miðsavnaður enn eldri parturin av føroyska fólkinum.
Talvan her niðanfyri vísir hesa gongdina fyri hendan aldursbólkin:
Gongdin í íbúgvaratalinum 0-40 ár –
Tórshavn í mun til restina av landinum
1994 % 2008 %
Tórshavn v.m. 10642 38% 10975 41%
Rest av landinum 17052 62% 16103 59%
Føroyar íalt 27694 100% 27078 100%
Tað er nú púra greitt, at verður einki aktivt gjørt við at flyta og leggja stovnar úti um landið, so fara størru staðirnir kring landið skjótt at koma niður um eitt mark, har tað verður ógvuliga torført at venda skeivu gongdini, samstundis sum Havnin, við almennari stuðulshjálp, bara veksur og veksur.
Henda tilgongd kemst mest av øllum av tí landsalmenna umsitingar- og stovnspolitikkinum, har landið leggur so at siga øll síni arbeiðspláss í Havn.
Bert okkurt hendinga, hissini og lítið arbeiðspláss verður, við drúgvum millumbilum, lagt aðrastaðni enn í Havn, og tá er tað altíð við nógvum mótmælum og harmaljóði frá tí stóra kórinum av jounalistum, serliga í loftmiðlunum, sum finna fram alskins serfrøðingar og mótmælararar, ið fara illa við tí stakkals politikara, sum hevur dittað sær at leggja nøkur almenna arbeiðspláss uttan fyri Havnina.
Hetta er uttan iva ein illa lýddur boðskapur, men sannur er hann somikið meira og hevur verið tað í fleiri áratíggjur.
Hetta er atvoldin til tann ónormala vøkstur, sum Havnini er fyri, samstundis sum aðrir býir og bygdir javnt og samt bløða sítt besta fólk burtur.
Sjálvandi eiga allir landspartar at gera sítt ítarsta fyri at skapa trivnað og menning, men í tann mest avgerandi fortreytin fyri vøkstri og framburði er og verður arbeiðspláss – hetta vísir eisini Føroya søga, her fólkið til allar tíðir hevur flutt hagar, sum arbeiðsplássini eru.
– – –
Tann fyri stuttum samtykta løgtingsfíggarlógin boðar tíverri ikki frá stórvegis batum á hesum øki.
Jú, gaman í hevur fíggjarnevnd løgtingsins eitt nú samtykt at byrja at byggja einar tveir tunlar í Norðoyggjum, sum sanniliga er tiltrongt og alneyðugt – tað er ikki tað – men varandi og føst arbeiðspláss eru tey einastu, sum í longdini kunnu skapa vøkstur og tilflyting til eitt øki sum Norðoyggjar.
At gera nakrar vegir gevur nøkrum arbeiðspláss í eina tíð – og tað er alt sera gott – men um løgting og landsstýri samstundis seta á stovn fleiri arbeiðspláss í høvuðsstaðnum, sum eru føst og varandi, so fasthalda tey ta sentralisering, sum hevur dominerað land okkara í fleiri áratíggju.
Her má broyting koma í – gott nýggjar!
