Nýggj grein um religión í Føroyum kannar, um Føroyar eru eitt norðurlendskt undantak í religiøsum høpi
Heini í Skorini, Herit Albinus og Hans Andrias Sølvará hava skrivað nýggja vísindaliga grein um religión í Føroyum samanborið við onnur Norðurlond.
Greinin er javnlíkamett og prentað í danska vísindaliga tíðarritinum Økonomi og Politik, sum júst hevur givið út serútgávu um religión og politikk.
Høvundarnir starvast allir á Søgu- og samfelagsdeildini á Fróðskaparsetri Føroya, og við støði í komparativum hugburðskanningum um trúgv og lívsáskoðan viðger greinin, í hvønn mun Føroyar eru eitt undantak samanborið við onnur Norðurlond.
Kanningarnar geva ábendingar um, at Føroyar eru eitt undantak, tí føroysku úrslitini eru munandi øðrvísi samanborið við úrslitini í Íslandi, Danmark, Svøríki, Noregi og Finlandi.
Spurningarnir í kanningini snúgva seg m.a. um, hvønn týdning átrúnaður hevur í lívinum hjá menniskjum, og hvussu nógv siga seg trúgva upp á ein Gud ella eitt lív eftir deyðan.
Úrslitini eru eisini býtt á ymsar bakgrundsvariablar, t.d. aldur, kyn, bústað og hugsjónarliga sannføring, og teoretiska útgangsstøðið byggir á sekulariseringsteori og kritikkin av hesi teori.
Her eru tvær av talvunum í greinini:
Granskingarráðið hevur fíggjað føroysku kanningina, og greiningarfyritøkan Lóður hevur savnað saman data. Kanningin er statistiskt umboðandi í mun til kyn, aldur, bústað o.s.fr.
Umframt kvantitativu úrslitini snýr greinin seg eisini um føroyska trúarsøgu, og hvørji søgulig viðurskifti hava myndað átrúnaðarliga landslagið í Føroyum. Greinin viðger m.a., hví vekingarrørslurnar, sum fingu fótafesti í Føroyum tíðliga í 1900-talinum, ikki megnaðu at festa røtur í Íslandi. Sostatt er talan um eina tvørvísindaliga útgávu, sum umfatar bæði hagtøl, religiónssosiologi og søgu.
Her er samandráttur av greinini:
”Færøernes står midt i en værdipolitisk kulturkamp, hvor gamle normer bliver udfordret af nye krav og værdier – ofte med de homoseksuelles rettigheder som omdrejningspunkt. Denne kulturkamp handler i høj grad om kristendommens rolle og funktion i færøsk politik, kultur og samfund. Ved hjælp af kvantitative, komparative undersøgelser om folkelige holdninger til religion dokumenterer denne artikel, at Færøerne er en undtagelse i Norden. I lyset af både sekulariseringsparadigmet og dets kritikere undersøger artiklen, hvilke socio-demografiske faktorer der kan forklare religiøs vitalitet, og hvilke specifikke historiske processer der kan tænkes at have banet vejen for de protestantiske vækkelsesbevægelsers opblomstring. Det viser sig, at en periode i begyndelsen af det 20. århundrede er helt afgørende for at forstå Færøerne som en nordisk undtagelse og de polariserende kulturkampe, som kendetegner færøsk værdipolitik den dag i dag.”
