Tað hevur leingi verið kent, at likamlig venjing ávirkar sálarheilsuna hjá ungum fólki, men nú vísir ein føroysk kanning, at kviksilvur í móðurlívi ávirkar hetta sambandið.
Tað hevur leingi verið kent, at likamlig venjing ávirkar sálarheilsuna hjá ungum fólki, men nú vísir ein føroysk kanning, at kviksilvur í móðurlívi ávirkar hetta sambandið.
Samband er millum likamliga venjing og sálarheilsu hjá ungum fólki, og hetta sambandið ávirkast av kviksilvuri í móðurlívi. Tað stendur í einum grein, sum Pál Weihe, yvirlækni og professari á deildini fyri Arbeiðs-og almannaheilsu, skrivaði í “Environmental Health Perspectives” í farnu viku.
Í greinini verður víst á, at tað er eitt samband ímillum, hvussu væl tey ungu kláraðu seg í sálarfrøðiligu kanningunum og hvussu væl tey kláraðu seg á konditiónssúkkluni.
“Hetta samband er longu kent í vísindaligum bókmentum, men tað kom tó óvart á okkum, at vit eisini funnu eitt samband millum kviksilvur í móðurlívi og nevnda samband millum konditión og andsførleika,” sigur Pál Weihe.
“Vit funnu nevniliga, at hjá tí triðinginum, sum hevði verið fyri mest kviksilvuri í móðurlívi, var onki samband millum konditión og andsevni. Men tað funnu vit hinvegin hjá teimum báðum triðingunum, sum høvdu verið fyri minni kviksilvuri, áðrenn tey komu í heim,” sigur hann.
Hvør orsøkin er til hetta er framvegis ógreitt.
“Ein møguleiki er, at eiturevnið methylkviksilvur ávirkar heilakyknurnar tíðliga í fosturbúningini, so at førleikin hjá heilakyknum at ávirkast av konditiónini verður darvaður. Ella sagt á annan hátt – møguliga ávirkar kviksilvurið upprunakyknurnar soleiðis, at tær seinni ikki hava førleikan at ávirkast av iltupptøkuførleikanum í kroppinum, íroknað heilan,” sigur Pál Weihe.
Kanningar bæði í Føroyum og Danmark
Av tí at nógvir føroyingar í tjúgunum búgva uttanlands hevur verið neyðugt at gera kanningararbeiðið bæði í Føroyum og uttanlands.
“Kanningarnar fóru fram bæði í Havn og í Valby, á sálarfrøðistovuni hjá Fróða Debes, sum saman við Arna Ludvig stóð fyri tí sálarfrøðiliga kanningararbeiðinum. Maria Skaalum Petersen, PhD og Jónrit Halling, PhD gjørdu konditiónskanningarnar,” sigur Pál Weihe.
