Franska kollveltingin førdi til fyri alt Europa kríggsstøðu. Kolveltingaleiðararnir hugsaðu frá byrjan, at alt skuldi blíva betri fyri menniskir.  Men tá íð Napoliums stóra herdeild frysti í hel í rusiska vetrinum nøkur ár tíggjund seinri gjørdist tað óvist um hetta málið var náða.  Var hetta nakað at festa fyri? Tá íð Napolium bleiv skigvaður til viks, avsettur, fór man aftur til eldru skipanina, við kongahúsi og øllum í har tilhoyrdi. Kolveltingin hevði ikki ført til nógv annað enn blóðbað. Nakað stendur kanska eftir, at aftaná hetta upplivilsi bleiv politikkur ongantíð aftur hvat hann hevði veri.

Tað vit arvaðu aftaná fronsku kolveltingina man vera eitt nýtt slag av kobling í millum rættvísið og politik. Filosofar, kongar o,a høvdu langt árenn stríðst um spurningin hvussi eitt land skal stýrast fyri at rættvísi og rættferð skullu ráða, hetta var um 1600ára talið ein av fremstu trupuleikum ímillum framstandani heimspekingar.

Ì hesi tiðini var tað ein meginhugsan og nakað printsipielt, at ein samfelagsleiðsla bert kundi skapast av rættvísum menniskjum. Uppgávan at broyta samfelagi er jú ikki løtt sjálvt fyri ein rættsinnaðan.

Undir teim stóru vekingarrørslunum kundi man eisini síggja, at tað samkoman og kirkjan boðaðu var sætt. Tað bar og ber til at fáa ein rættvísan vilja, tá íð mong taka ímóti honum, samtíðis uppstanda stórar sosialar broytingar til tað betra. T.d verður sagt at um ikki tann metodistiska vekingin fór fram í Onglandi um 1700 talið hevði man fyngi eina eingilska kollvelting um somu tíð eins og í Fraklandi.

Jóhs. M. Olsen